Witamina A
Opis badania
Znajomość stężenia witaminy A (retinolu) we krwi rozstrzyga o konieczności suplementacji retinolu i potwierdzeniu przedawkowania, jest przydatna w diagnostyce zespołu złego wchłaniania, ślepoty zmierzchowej czy kontroli leczenia pozajelitowego. Termin witamina A obejmuje grupę retinoidów rozpuszczalnych w tłuszczach, głównie retinolu i estrów retinylu. Witamina A wpływa na: wzrost i różnicowanie komórek; sygnalizację wewnątrzkomórkową; funkcje układu odpornościowego; rozrodczość; wzrost i rozwój narządów – m.in. serca, płuc, oczu. Zapewnia prawidłowe widzenie jako składnik światłoczułego białka siatkówki – rodopsyny. Źródłami witaminy A: są formy preformowane: retinol i estry retinylu oraz jako prowitamina A – karotenoidy. Preformowana witamina A znajduje się w żywności pochodzenia zwierzęcego: w produktach mlecznych, jajach, rybach i podrobach (wątrobie). Prowitaminą witaminą A są barwniki roślinne, karotenoidy: beta-karoten, alfa-karoten i beta-kryptoksantyna, przekształcane w witamina A w jelicie za pośrednictwem enzymu BCMO1 (beta-karoteno-monooksygenazy typu 1). Większość prowitaminy A pochodzi z zielonych, pomarańczowych i żółtych warzyw liściastych, przetworów pomidorowych, owoców i niektórych olejów roślinnych. Niekiedy witamina A dodawana jest do produktów spożywczych, np. mleka, margaryny lub płatków śniadaniowych. Zalecane dzienne spożycie witaminy A jest podawane jako ekwiwalenty aktywności retinolu, RAE (ang. retinol activity equivalents), który uwzględnia różną bioaktywności retinolu i karotenoidów przekształcanych w retinol. Organizm może wchłonąć od 75% do 100% retinolu, lecz tylko od 10% do 30% beta-karotenu (prowitaminy) z pożywienia. Gotowanie i obróbka cieplna mogą zwiększyć biodostępność beta-karotenu. Większość witaminy A w organizmie magazynowana jest w wątrobie w postaci estrów retinylu. W odpowiedzi na zapotrzebowanie tkanek, retinol uwalniany jest z wątroby w stosunku 1:1 z białkiem nośnikowym (TTR). We krwi kompleks połączony jest z transtyretyną (TTR). Zbyt małe stężenia retinolu w osoczu lub surowicy, nie stanowią miary całkowitej rezerwy organizmu, lecz wskazują na funkcjonalny niedobór. Nieadekwatny do rezerw spadek stężenia we krwi może wiązać się z ostrą lub chroniczną infekcją. Chroniczny niedobór witaminy A spotykany jest w krajach rozwijających się, z powodu ograniczonego dostępu do żywności pochodzenia zwierzęcego i żywności bogatej w karotenoidy, związanych z ubóstwem i tradycyjną dietą. Może również wynikać ze zmienności genetycznej w zakresie konwersji beta-karotenu do witaminy A, związanej z polimorfizmami w genie BCMO1, zmniejszającymi aktywność enzymu. Najczęstszym objawem klinicznym niedoboru witaminy A jest kseroftalmia, rozwijająca się po obniżeniu stężenia retinolu w osoczu i wyczerpaniu rezerw witaminy A w oku. Pierwszym objawem jest ślepota nocna, czyli niezdolność widzenia przy słabym oświetleniu lub w ciemności, w wyniku niskiego poziomu rodopsyny w siatkówce. Kseroftalmia wpływa również na rogówkę i może ostatecznie prowadzić do trwałej ślepoty. Przewlekły niedobór witaminy A wiąże się również z nieprawidłowym rozwojem płuc, chorobami układu oddechowego oraz zwiększonym ryzykiem anemii i zgonu. Mały zapas witaminy A w wątrobie i w osoczu stwierdzany jest przez pierwszy rok życia wcześniaków, o ile nie zostaną poddane suplementacji. Niedobór witaminy A stwierdzany jest u osób z mukowiscydozą, cierpiących na niewydolność trzustki i stąd trudności we wchłanianiu tłuszczu; u osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego; u osób bez względu na wiek świeżo zdiagnozowaną celiakią. Gromadzony w wątrobie nadmiar witaminy A może się kumulować. Ostra toksyczność witaminy A (hiperwitaminoza A), manifestuje się w ciągu kilku dni/ tygodni po przyjęciu wysokich dawek (> 100 razy wyższych niż zalecane). Objawami są: silny ból głowy, niewyraźne widzenie, nudności, zawroty głowy, bóle mięśni i problemy z koordynacją. W ciężkich przypadkach następuje wzrost ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego prowadzący do senności, śpiączki, niekiedy śmierci. Przewlekła hiperwitaminoza A może powodować suchość skóry, bóle mięśni i stawów, zmęczenie, depresję oraz nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby. Najczęstszym skutkiem długotrwałego, nadmiernego, spożycia beta-karotenu jest karotenodermia, nieszkodliwy stan, w którym skóra staje się żółtopomarańczowa.
166,25 zł
Realizacja w domu w Poznaniu i okolicach lub w punkcie pobrań Diagnostyki.
To badanie w pakietach
Oszczędniej niż pojedyncze badania — gotowe zestawy z tym badaniem w składzie.