Badanie ALP (Fosfataza Zasadowa)

Skrót ALP – fosfataza zasadowa (ang. alkaline phosphatase) – odnosi się do grupy enzymów, jednakże 80% aktywności enzymatycznej ALP w surowicy u dorosłych stanowi aktywność fosfatazy zasadowej pochodzącej z wątroby i kości. ALP wątrobowa, zawiązana z nabłonkiem drów żółciowych, występuje głównie w kanałach żółciowych. Wzrost jej wytarzania wiąże się z niedrożnością dróg żółciowych, a w mniejszym nasileniu z innymi patologiami. Jej okres półtrwania, podobnie jak w przypadku ALP kostnej wynosi 16-60 godz. Wzrasta w przypadku: kamicy żółciowej i żółtaczki mechanicznej, raka trzustki i dróg żółciowych; uszkodzeń wątroby o podłożu nowotworowym i zakaźnym; zwłóknienia wątroby; leków cholestatycznych; toksycznego uszkodzenia wątroby; zapalenia wirusowego wątroby, zakażenia wirusem EBV; naciekania lub przekrwienia wątroby; marskości. W przypadku podejrzenia choroby wątroby, wynik ALP powinien być rozpatrywany w powiązaniu z wynikami oznaczeń enzymów wątrobowych: AST i ALT (aminotransferazy asparaginianowej i alaninowej) oraz GGTP. ALP pochodzenia kostnego związana jest z uczestniczącymi w remodelingu kostnym osteoblastami. Jej poziom odzwierciedla obrót kostny, zwłaszcza jednak tworzenie kości. Wzrasta w dzieciństwie, okresie dojrzewania, w przypadku zrastania załamań oraz w okresie menopauzy i w trakcie laktacji po porodzie. Podniesiony poziom ALP towarzyszy szpiczakowi i niektórym nowotworom litym (rak piersi). Wzrasta w wyniku: braku witaminy D; chronicznych chorób nerek; nadczynności przytarczyc; nowotworów złośliwych: prostaty, osteosarcoma, nerki, piersi, szpiczaka; zrastania złamań; choroby Pageta, zapalenia szpiku, chorób reumatycznych. W przypadku chorób tkanki kostnej istotne jest zestawienie wyniku ALP z GGTP (gamma-glutamylotranspeptydazą). W przypadku wzrostu aktywności obu enzymów, można założyć, że źródłem wzrostu ALP są drogi żółciowe, w przypadku, gdy GGTP pozostaje w normie, wzrost ALP jest zapewne spowodowany zmianami metabolizmu tkanki kostnej, np. w przebiegu osteoporozy. Jelitowa ALP, prawidłowo stanowi ok. 10% całkowitej ALP. Niekiedy wzrasta nieznacznie po posiłku. Jest wytwarzana przez enterocyty. Ma okres półtrwania w osoczu ok. 6 godz.